Rhywogaethau Ymledol

Mae rhywogaeth estron ymledol yn organeb estron (planhigyn, anifail, ffwng neu facteriwm) sy’n gallu lledaenu gan achosi difrod i’r amgylchedd, yr economi, ein hiechyd a’r ffordd rydym yn byw.

Beth?

Nid yw pob rhywogaeth estron yn ymledol. Mae’r rhai sy’n ymledol yn defnyddio nifer o fecanweithiau ac maent yn cael eu dosbarthu fel planhigion ymledol pan mae eu presenoldeb yn cael effeithiau negyddol ar yr amgylchedd, yr economi neu iechyd pobl. Bu i astudiaeth a gomisiynwyd gan DEFRA yn 2012 ganfod bod 2889 o rywogaethau estron yn y DU ond dim ond 282 oedd wedi’u sefydlu fel rhywogaethau estron ymledol (RhEY).

Sut maent wedi cyrraedd yma?

Mae RhEY wedi cael eu cyflwyno i’r DU naill ai’n fwriadol neu’n anfwriadol. Mae masnach, trafnidiaeth, teithio a thwristiaeth i gyd yn gallu cael eu cysylltu’n uniongyrchol â rhywogaethau biolegol newydd. Mae llawer o rywogaethau wedi cael eu cyflwyno’n fwriadol at bwrpas masnachol, fel amaethyddiaeth, garddwriaeth, coedwigaeth, ffermio a dyframaethu, ac maent wedi dianc ac wedi sefydlu yn y gwyllt. Mae rhywogaethau eraill wedi llwyddo i symud ‘ar gefn’ y rhain gan achosi ymledu o’r newydd.

Beth yw’r broblem?

Mae RhEY yn gallu cydio a chreu hafog mewn ardaloedd y maent yn ymledu iddynt o’r newydd drwy nifer o fecanweithiau:

Mae’r costau cysylltiedig â’r RhEY yn cael eu cyfrif ar sail eu heffaith a chost eu rheoli neu eu dileu. Roedd adroddiad a gomisiynwyd yn 2010 gan DEFRA gan y Ganolfan Ryngwladol ar gyfer Biowyddoniaeth Amaethyddol (CABI) yn amcangyfrif bod cost y RhEY i’r farchnad yn £1.7 biliwn y flwyddyn yn y DU ac yn £125 miliwn y flwyddyn yng Nghymru (mae’n debygol o fod yn llawer uwch erbyn hyn). Nid yw’r amcangyfrif hwn yn ystyried gwerth aflonyddu ar wasanaethau ecosystemau a lleihau bioamrywiaeth frodorol, sy’n anodd ei asesu ond, wrth ei ystyried, byddai cyfanswm cost y RhEY yn llawer uwch.