Deddfwriaeth a pholisi

Mae ystod o ddeddfwriaeth a pholisïau ar waith ar draws y DU sy’n ystyried rhywogaethau estron goresgynnol.

Cymru a Lloegr

Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981
Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 yw’r brif ddeddfwriaeth sy’n ymdrin â rhywogaethau estron.

Mae’r canlynol yn anghyfreithlon dan y Ddeddf hon:

Gellir gweld rhestr Atodlen 9 o rywogaethau anifeiliaid a phlanhigion ar gyfer Cymru a Lloegr yma.

Mae Gorchymyn Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 (Gwahardd Planhigion Estron Goresgynnol rhag cael eu Gwerthu ac ati) (Lloegr) 2014 yn gwahardd nifer o blanhigion rhag cael eu gwerthu yn Lloegr oherwydd eu bod yn cael effaith negyddol sylweddol ar fioamrywiaeth a’r economi. Dyma’r rhywogaethau a gaiff eu gwahardd rhag cael eu gwerthu:

Rhedynen y dwr, Azolla filiculoides

Pluen parot, Myriophyllum aquaticum
Dail-ceiniog arnofiol, Hydrocotyle ranunculoides
Briallen y dwr, Ludwigia peploides

Corchwyn Seland Newydd, Crassula helmsii

Deddf Mewnforio Pysgod Byw (Cymru a Lloegr) 1980

Mae’r Ddeddf hon yn rhoi’r pwer i’r Gweinidog perthnasol wneud Gorchmynion i wahardd neu drwyddedu mewnforio i unrhyw ran o Gymru a Lloegr bysgod byw, neu wyau byw pysgod, rhywogaethau nad ydynt yn frodorol i Gymru a Lloegr ac a allai niweidio cynefin unrhyw bysgod dwr croyw, pysgod cregyn neu eogiaid, cystadlu â nhw, eu disodli neu’u hysglyfaethu, neu Orchmynion i wahardd neu drwyddedu cadw neu ollwng yn unrhyw ran o Gymru a Lloegr bysgod byw, neu wyau byw pysgod, rhywogaethau o’r fath. Mae Gorchymyn Gwahardd Cadw neu Ollwng Pysgod Byw (Rhywogaethau Penodedig) 1998, a wnaed dan Ddeddf Mewnforio Pysgod Byw (Cymru a Lloegr) 1980, yn gwahardd cadw neu ollwng 47 o rywogaethau o bysgod byw estron heb drwydded.

Nod Gorchymyn Gwahardd Cadw Pysgod Byw (Cimychiaid yr Afon) 1996 yw atal cimychiaid yr afon estron rhag ymledu, ac mae’n gwahardd pobl rhag cadw pob rhywogaeth estron o gimwch yr afon heb drwydded yng Nghymru a Lloegr (nid yw’r gorchymyn yn gwahardd cadw rhywogaeth o gimwch yr afon a elwir yn “gimwch afon arwyddol”).

Deddf Iechyd Planhigion 1967; Gorchymyn Iechyd Planhigion (Lloegr) 2005; Gorchymyn Iechyd Planhigion (Cymru) 2006; Gorchymyn Iechyd Planhigion (Yr Alban) 2005; Gorchymyn Iechyd Planhigion (Coedwigaeth) 2005; Gorchymyn Iechyd Planhigion (Coedwigaeth) (Phytophthora ramorum) (Prydain Fawr) 2004; Gorchymyn Iechyd Planhigion (Phytophthora ramorum) (Lloegr) 2004; Gorchymyn Iechyd Planhigion (Phytophthora ramorum) (Cymru) 2006.

Mae Deddf Iechyd Planhigion 1967 yn darparu’r fframwaith rheoleiddio ar gyfer rheoli plâu a chlefydau sy’n niweidio cnydau amaethyddol neu arddwriaethol neu goed a llwyni. Mae amryw rwymedigaethau Ewropeaidd, gan gynnwys Cyfarwyddeb 2000/29/EC, yn darparu mesurau gwarchod rhag cyflwyno i’r Undeb Ewropeaidd organebau sy’n niweidiol i blanhigion a chynnyrch planhigion a chaniatáu iddynt ymledu yn yr Undeb Ewropeaidd. Gweinidogion Cymru yw’r awdurdod cymwys yng Nghymru ar gyfer gwarchod coed coedwigoedd a phren a phob planhigyn arall.

Deddf Anifeiliaid Dinistriol a Fewnforir 1932

Mae’r Ddeddf hon yn cyfyngu ar fewnforio a chadw rhai anifeiliaid estron dinistriol, gan gynnwys y fwsglygoden Ondatra zibethicus, y coipw Myocastor coypus, y wiwer lwyd Sciurus carolinensis, y minc Mustela vison a chwningod ‘estron’.

Deddf Anifeiliaid Gwyllt Peryglus 1976

Cyflwynwyd y Ddeddf hon mewn ymateb i bryder ymysg y cyhoedd ynghylch y ffaith bod unigolion preifat yn cadw anifeiliaid peryglus fel anifeiliaid anwes, a’r posibilrwydd y gallent ddianc i’r gwyllt. Mae angen trwyddedau i gadw unrhyw anifail sy’n ymddangos ar atodlen i’r Ddeddf. Mae hawl gan awdurdod lleol i bennu ym mhle a sut y caiff anifail ei gadw.

Deddf Diogelu’r Amgylchedd 1990

Ychydig iawn o ddarpariaethau sydd gan y Ddeddf hon ar gyfer rhywogaethau estron, ond mae’r Ddeddf wedi’i chynnwys yma oherwydd y posibilrwydd y gallai pridd a gwastraff arall sy’n cynnwys egin hyfyw rhywogaethau planhigion estron goresgynnol gael eu hystyried yn wastraff a reolir. Mae hynny wedi bod yn berthnasol i glymog Japan, Fallopia japonica, a’r canlyniad yw bod yn rhaid cael gwared â gwastraff sy’n cynnwys y rhywogaeth hon yn unol â’r ddyletswydd gofal a nodir yn adran 34 y Ddeddf.

Deddf Pysgodfeydd Eogiaid a Dwr Croyw 1975

Mae Adran 30 y Ddeddf hon yn ei gwneud yn drosedd cyflwyno unrhyw bysgod neu sil pysgod i ddyfroedd mewndirol, neu feddu ar unrhyw bysgod neu sil pysgod gyda’r bwriad o’u cyflwyno i ddyfroedd mewndirol, heb ganiatâd Cyfoeth Naturiol Cymru yng Nghymru neu Asiantaeth yr Amgylchedd yn Lloegr. Yn ogystal ag ymdrin â rhywogaethau estron, mae’r Ddeddf hon hefyd yn gwahardd cyflwyno rhywogaethau brodorol i fannau sydd y tu allan i’w cynefinoedd naturiol.