Corchwyn Seland Newydd

Crassula helmsii

Tarddiad: Tasmania / Seland Newydd

Cyfrwng cyflwyno: Cyflwynwyd drwy’r fasnach planhigion dwr a’i werthu fel planhigyn ocsigeneiddio ar gyfer pyllau ac acwaria, er mai gwneud yn gwbl groes i hynny y mae yn y diwedd.

 

crassula features

crassula id features

Planhigyn bychan bythol sy’n ffurfio matiau trwchus ar wyneb y dwr neu ar dir llaith gerllaw. Mae’n tyfu mewn dyfroedd llonydd neu araf hyd at 3m o ddyfnder ac ar y tir llaith gerllaw. Mae’n gallu goddef amrywiaeth eang o amodau hinsoddol, gan oroesi cyfnodau hir o sychdwr neu farrug. Mae’n tyfu drwy gydol y flwyddyn heb unrhyw gyfnod segur.

Coesau: hyd at 30cm o hyd gyda gwreiddiau ar eu hyd yn aml. Mae’r coesau’n gallu dod allan ar y wyneb, aros o dan y dwr mewn dwr dyfnach neu ymledu ar dir llaith.

Dail: wedi’u trefnu mewn parau cyferbyn ar hyd y goes, gwyrdd golau eu lliw a bychan, 4-15mm o hyd fel rheol.

(llinellol neu’n lledu ryw fymryn, pigog, tew, heb goes, ac wedi uno â’i gilydd yn y gwaelod lle mae pob pâr yn ymuno â’r goes yn ‘goler’ 1mm o amgylch y goes.)

Blodau: blodau gwyn bach gyda phedwar petal ar goesyn unigol hyd at 8mm o hyd.

Hadau: amherthnasol, yn lledaenu’n llystyfol o ddarnau mân iawn sy’n gallu torri i ffwrdd yn rhwydd.

Ni ddylid ei ddrysu gyda:

Brigwlydd dwr brodorol Callitriche spp. Maent yn wahanol oherwydd bod pigau’r dail yn siâp sbaner neu gyda rhicyn ynddynt. Gwlydd y ffynnon Montia Fontana sydd â dail tewach hirgrwn neu siâp rhwyf. Gwybybyr Elatine spp. sydd hefyd â dail hirgrwn neu siâp rhwyf. Corchwyn brodorol, Crassula aquatic, dim ond hyd at 5cm yw’r coesau a’r dail yn ddim ond hyd at 5mm, a’r blodau heb goesau.

Effeithiau

Bioamrywiaeth: mae’n ffurfio matiau trwchus sy’n achosi cysgodi ac yn cystadlu yn erbyn yr holl lystyfiant dwr arall lle mae i’w ganfod. Mae’n tyfu’n gyflym dros ben a gall orchuddio 100% o arwyneb y dwr y mae wedi ymsefydlu ynddo. Mae gostyngiad difrifol yn lefel yr ocsigen yn digwydd yn y dwr hwnnw, gan achosi dileu planhigion ac anifeiliaid brodorol. Gwelwyd ei fod yn lleihau llwyddiant magu’r madfallod cribog mawr, sy’n rhywogaeth sy’n cael ei gwarchod.

Dymunoldeb: mae’r matiau trwchus yn blocio systemau draenio ac yn gallu amharu ar lif gan gynyddu’r risg o lifogydd. Mae’r matiau arnofiol yn beryglus gan fod pobl ac anifeiliaid yn gallu eu camgymryd am dir cadarn. Mae gwerth hamdden y dyfroedd sydd wedi’u heintio â Crassula yn is yn aml oherwydd y gorchudd trwchus, sy’n atal symud yn rhydd.

Rheolaeth

Cemegol: rheoli gan ddefnyddio chwynladdwyr glyffosad yw’r unig opsiwn. Mae’n cael ei roi ar y deunydd sy’n dod i’r golwg ar y lan neu yn y dwr, cyn belled â’i fod yn sych. Rhoddir y driniaeth rhwng mis Ebrill a diwedd mis Tachwedd, pan mae mwyafrif y planhigyn yn y golwg.

Llaw: cysgodi gan ddefnyddio matin jiwt. Gan ei fod yn gallu goddef cysgod yn eithaf da, mae’n rhaid i’r deunydd cysgodi fod yn ei le am o leiaf 8 wythnos a hyd at 6 mis.