Ffromlys Chwarennog

Impatiens glandulifera

Tarddiad: De Asia/India

Cyfrwng cyflwyno: cyflwynwyd gan bobl oes Victoria fel planhigyn gardd addurnol a dihangodd o’r gerddi’n fuan iawn.

HB features

Coesau: coesau gwag unedig, gwyrdd neu weithiau’n gochlyd eu lliw ac yn tyfu i 1-2 m o uchder ac yn cyrraedd hyd at 3m weithiau.

Dail: siâp gwaywffon hyd at 15cm o hyd gydag ymylon danheddog (mwy na 30 bob ochr), wedi’u trefnu mewn parau neu droellau o dair gyferbyn â’i gilydd. Gwyrdd eu lliw gyda gwythïen ganol gochlyd.

Blodau: Mae’n dechrau blodeuo ddiwedd Gorffennaf-Awst. Mae’r lliwiau’n amrywio rhwng pinc, porffor a gwyn hyd at 4cm o hyd, siâp sliper ac yn niferus ar goesynnau sy’n codi o waelod troellau’r dail uchaf.

Hadau: Mae’r codau hadau’n ffurfio ar ôl blodeuo. Gwyrdd eu lliw a hyd at 5cm o hyd. Pan maent yn aeddfed, mae’r codau hadau’n ffrwydro gan wasgaru 4-16 o hadau hyd at 7m i ffwrdd. Mae pob planhigyn yn gallu cynhyrchu miloedd o hadau sy’n hawdd eu cludo ar ddwr ac maent yn gallu goroesi yn y pridd am hyd at 2 flynedd.

Effeithiau:

Bioamrywiaeth: mae’r ffromlys yn gallu ffurfio ungnwd trwchus sy’n lleihau ac yn tagu twf ac adfywiad planhigion brodorol. Mae’n flodyn llawn neithdar sy’n ei wneud yn fwy atyniadol i beillwyr, gan arwain at lai o beillio ar rywogaethau brodorol, gan leihau eu llwyddiant atgynhyrchiol.

Dymunoldeb: mae gan blanhigion ffromlys wreiddiau bas iawn a phan mae’r planhigion yn marw yn ystod y gaeaf, mae’r tir yn cael ei adael yn noeth i erydiad. Mae hon yn broblem fawr mewn ardaloedd lle mae clystyrau trwchus wedi tagu’r planhigion brodorol sy’n gorchuddio’r llawr. Gall glannau afonydd gael eu gadael yn noeth ac mae’r erydiad yn cynyddu’r llifwaddod yn y nant, gan effeithio ar gymunedau o infertebrata a physgod.

HB dominating

HB bare banks

Rheolaeth:

Mecanyddol: Mae tynnu a thorri gyda llaw yn effeithiol i reoli’r Ffromlys chwarennog, yn enwedig mewn ardaloedd bychain. Dylid torri a thynnu cyn i godau’r hadau ffurfio. Mae gan y Ffromlys chwarennog wreiddiau bas iawn ac felly mae’n hawdd ei dynnu o’r ddaear gyda llaw. Mae’n rhaid malu’r planhigion sydd wedi’u tynnu o’r ddaear yn ddarnau, a’u gadael i sychu a dadelfennu yn yr aer ar y safle. Wrth dorri, mae’n rhaid torri’r goes o dan y gainc isaf, oherwydd mae planhigyn yn gallu aildyfu pan mae’r gwreiddyn a darn bychan o’r goes ynghlwm wrth ei gilydd o hyd.

Cemegol: Mae chwistrellu gan ddefnyddio chwistrellwr ar eich cefn a chwynladdwr systemig gyda sylfaen glyffosad yn cael ei dderbyn yn eang fel dull rheoli effeithiol. Dim ond os yw’r ffromlys yn ffurfio clystyrau mawr trwchus yr argymhellir chwistrellu, a chyn blodeuo a hadu. Mae’n rhaid cael cytundeb swyddfa leol Asiantaeth yr Amgylchedd cyn defnyddio chwynladdwyr mewn, ar neu’n agos at ddyfroedd a reolir.